Jak rozwiązać konflikt w zespole wielokulturowym?

przez Katarzyna Kłobukowska
Odsłony: 158

Zespół wielokulturowy to zbiór indywidualności różniący się nie tylko miejscem pochodzenia, ale także bagażem doświadczeń i perspektywą patrzenia na różne sprawy. Co można zrobić, by w obliczu takiej różnorodności zminimalizować ryzyko wystąpienia konfliktu lub umiejętnie takim konfliktem zarządzać?

Bądź świadomy własnej kultury

Zacznij od poznawania siebie. Przyjrzyj się własnym zachowaniom, poglądom, wartościom  i przekonaniom. Co wywołuje u Ciebie emocje? Co stanowi punkt zapalny? Jak wpływa na to wszystko Twoje otocznie, rodzina, polityka, religia, kultura narodowa? Jak tratowane są obie płcie w Twojej kulturze? Czy Twoja kultura jest hierarchiczna czy egalitarna? Świadomość wszystkich tych aspektów pozwala spojrzeć na istniejące różnice z większym zrozumieniem, pozwalając dostrzec za niezrozumiałym dla nas zachowaniem nie złe intencje, a odmienny punkt widzenia i odmienne doświadczenia, tym samym eliminując lęk przed obcą kulturą.

Otwórz się na odmienny punkt widzenia

W kontaktach z obcą kulturą zawsze należy być świadomym istnienia odmiennych oczekiwań po obu stronach. Jedynym sposobem na to, by dowiedzieć się jakie są te oczekiwania jest otwarcie o nich rozmawiać. Nie tylko o tym, co jest przedmiotem sporu, ale także o tym jak radzić sobie w sytuacjach konfliktowych. Dyskusja na ten temat pomoże wypracować wspólne zasady postępowania, by żadna ze stron nie czuła się zagrożona postępowaniem innych. Im szybciej nastąpi takie wspólne ustalenie zasad, tym lepiej dla zespołu.

Rozwiązując spory w zespole wielokulturowym można dodatkowo pomóc sobie zgłębiając literaturę czy oglądając filmy na dany temat. Poznawanie obcej kultury jest procesem złożonym i długotrwałym, dlatego warto sięgnąć po wszelkie środki, które mogą nam w tym pomóc. Pamiętajmy, kultura jest jak góra lodowa – to co widzimy jest tylko wierzchołkiem. By wiedzieć więcej sami musimy sięgnąć głębiej.

Sprawdź czy twoje założenia są słuszne

Filtrując informacje docierające do nas przez zmysły w naturalny sposób budujemy założenia. Założenia  te nie zawsze jednak okazują się prawdziwe, a w przypadku kontaktu z odmienną kulturą mogą okazać się zgubne. Dlatego dobrze jest wypracować wspólny dla całego zespołu sposób na sprawdzenie słuszności tych założeń, w przeciwnym razie może to doprowadzić do powstania krzywdzących stereotypów, a nawet wywołać wrogość w zespole.

Może w tym pomóc właściwie udzielona informacja zwrotna dotycząca konkretnego zachowania, np. „Zauważyłam, że podczas rozmowy odwracasz wzrok. Odniosłam wrażenie, że ci się nudzi. Czy to prawda?”. Trzeba być jednak przy tym otwartym na różne interpretacje, ponieważ nie zawsze ta pierwsza, która przychodzi do głowy jest słuszna.

Jeśli wejdziesz między wrony - pytaj

Ile prawdy jest w powiedzeniu: jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one? W kontekście wielokulturowym można na to spojrzeć dwojako. Z jednej strony po to zgłębiamy wiedzę na temat innych kultur, żeby być w stanie przewidzieć jakie rozwiązania sprawdzą się najlepiej w sytuacjach konfliktowych. Z drugiej, istnieje niebezpieczeństwo, że przedstawiciele mniejszości będę musieli się dostosować do norm wyznaczonych przez przedstawicieli kultury dominującej, co może przyczynić się do spadku produktywności w zespole. Idealnym rozwiązaniem będzie w tej  sytuacji stworzenie takiej kultury, w której dopuszczalne jest zadawanie pytań pozwalających zrozumieć normy rządzące zachowaniem innych, by zdecydować czy dane zachowanie jest dla nas akceptowalne czy nie.

Słuchaj

Słuchanie to najskuteczniejsze narzędzie w procesie zapobiegania i rozwiązywania konfliktów. Oczywiście o ile nie odbywa się w sposób, który łamie normy kulturowe przedstawicieli innych krajów. Pamiętajmy, że nie wszędzie o problemach mówi się wprost i nie każda kultura dopuszcza otwarte wyrażanie emocji – w krajach azjatyckich np. mogłoby to się wiązać z utratą twarzy i oznaczać pogwałcenie przyjętych norm społecznych.

W zespole wielokulturowym efektywne słuchanie może pomóc wypracować wspólne normy dotyczące rozwiązywania konfliktów. Nie zawsze oczywiście będzie to przebiegać idealnie – należąc do jakiejś grupy kulturowej zawsze będziemy skłonni przestrzegać własnych norm bardziej niż innych. Na dłuższą metę jednak słuchanie pozwala zyskać świadomość tego co jest akceptowalne w innych kulturach a co nie., i na bazie tej wiedzy wypracować kompromis, który w sytuacjach konfliktowych sprawdzi się dużo lepiej niż narzucanie norm jednej dominującej grupy innym.

Traktuj rozmówcę tak, jak on chciałby być traktowany

Skuteczna komunikacja w zespole wielokulturowym to już nie kwestia traktowania innych tak, jak sami chcielibyśmy być traktowani. Tu sprawdzi się tzw. platynowa zasada, która brzmi: traktuj Innych tak jak chcą być traktowani. Innymi słowy nie wystarczy wejść w czyjeś buty z własnym bagażem doświadczeń. Tu trzeba zrozumieć co konkretnie dana osoba czuje chodząc we własnych butach i mając własną perspektywę patrzenia. Co czuje słysząc poszczególne komunikaty? Jakie ma spojrzenie na konflikt? Jak komunikuje odmienny punkt widzenia? Problem pojawia się wtedy, gdy te dwie perspektywy są skrajnie różne i żadna ze stron nie próbuje zrozumieć odmiennego punktu widzenia.

Wszystkie konflikty są wielokulturowe

Każdy konflikt jest wielokulturowy. Różnice między ludźmi występują zarówno pomiędzy dwiema różnymi kulturami, jak i w obrębie tej samej kultury. Dlatego warto rozwijać kompetencje międzykulturowe w zakresie rozwiązywania konfliktów nie tylko po to by radzić sobie w zespołach wielonarodowych, lecz także po to umiejętnie zarządzać konfliktem w obrębie własnej kultury. W końcu nawet mężczyźni i kobiety należą do dwóch odrębnych grup, mimo, że mówią tym samym językiem.

Bycie częścią zespołu oznacza dwie rzeczy: pierwsza z nich jest taka, że w każdym zespole występują różnice – różnimy się pod względem wieku, płci, języka czy kultury; druga rzecz to ta, że konflikt jest nieodłączną częścią życia zespołu. To oznacza, że, chcąc nie chcąc, zespoły muszą nauczyć się sobie z tym konfliktem radzić, bo to od ich reakcji zależy czy uda się im go ostatecznie rozwiązać czy nie.